کد مطلب: 12985
 
پرونده منطقه ویژه اقتصادی سبزوار | قسمت هفتم
سراب بومیان
بررسی آسیب های اجتماعی و اقتصادی منطقه ویژه برای بومیان
دوشنبه ۹ تير ۱۳۹۹ ساعت ۰۹:۵۴
 
در قسمت های اول تا سوم با اثبات درسی مقایسه مناطق ویژه اقتصادی و مناطق ازاد، ضمن بررسی کارنامه مناطق آزاد نادرستی ادعای تسهیل صادرات و سکوهای پرش اثبات شد.

در یادداشت چهارم و پنجم دلایل فقدان تحقق چشم انداز جذب سرمایه خارجی مرور شد.

در یادداشت ششم مخالفت های شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام در مصوبه ۱ بهمن را بر اساس اعاده صورت گرفته توسط شورای نگهبان در ۲۶ بهمن ۹۸ و بعد از آن را بررسی کردیم.

یکی از دلایل اصرار حامیان قانونگذار این طرح در مجلس اصرار مردم حوزه های انتخابیه بر این امر است. در این مناطق مردم با امید بهبود معیشت به دنبال ایجاد مصوبه برای ایجاد منطقه ویژه یا منطقه آزاد در بوم خود هستند.

یکی از استدلال های رایجی که برای تأسیس مناطق آزاد مطرح می شود بهبود اقتصاد ساکنان آن مناطق است. درحالی که بررسی شاخص های مهم نشان می دهد معیشت ساکنان این مناطق غالبا بدتر از گذشته شده است؛ به عنوان نمونه میزان رشد تعداد کارگاه های تولیدی در استان هرمزگان در یک بازۀ ۱۰ ساله یعنی از سال ۸۲-۹۲ یک نیم برابر بوده در حالی که در منطقه آزاد قشم تنها ۰.۲ گزارش شده است.

همچنین میزان رشد کارگران در همین بازه زمانی در استان هرمزگان ۰.۸ ولی در منطقه آزاد قشم نصف این میزان بوده است. بررسی میانگین سالانۀ اشتغال ایجادشده دربازۀ سال های درصد کل کشور نیز نشان می دهد سهم مجموع مناطق آزاد در سال های ۹۶ تا ۹۲ کمتر از۴درصد است. با نگاهی به مناطق آزاد در کشور مشخص می شود که عمدۀ فعالان اقتصادی این مناطق افراد غیربومی هستند و مردم منطقه عملا نقشی در اقتصاد آن ندارند و به کارگران شرکت هایی تبدیل شده اند که صاحبان آن ها بومی این مناطق نیستند.

اعطای مجوز و امتیاز جهت واردات کالاهای لوکس (از جمله خودرو)، عدم تامین زیرساخت قبل از تاسیس و بعد از تاسیس منطقۀ آزاد، با وجود گذشت بیش از فعالیت آنها (آسفالت، آبرسانی، فضای سبز و...)، عدم ایجاد موقعیت شغلی و رفاهی متوازن برای مناطق، و از طرفی بالا بردن هزینه های زندگی از جمله مسکن، به شکاف طبقاتی در این مناطق دامن زده و اغلب بومیان منطقه و روستاهای اطراف مناطق آزاد را به وضعیت نامناسبی دچار کرده است. سرمایه داران برای یک یک تجارت کم خطر در مناطق آزاد، اقدام به ساخت و خرید و فروش پاساژ و مراکز وارداتی میکنند و عمدتا محصولات وارداتی و می فروشند ِ نتیجۀ این اوضاع این بوده که در بهترین حالت تنها تعداد محدودی شغل، نظیر فروشندگی، نگهبانی و مشاغل خدماتی ایجاد شده که غیر بومیان از آن بهرۀ بیشتری برده اند و بومیان منطقه را تبدیل به کارگران ارزان قیمت و نگهبانان سرمایه داران کرده است.

عدم تولید ثروت و اشتغال برای بومیان از یک طرف و افزایش قیمت زمین از طرف دیگر، جوانان منطقه را با مشکل تهیۀ مسکن مواجه کرده است. فقدان الگوی مشخص برای بهبود معیشت ساکنان بومی مناطق آزاد موجب غفلت از شأن و منزلت این اقشار محروم شده که آنان را از یک جامعۀ تولیدکننده و مستقل به یک جامعه خدمتکار و زیردست تبدیل خواهد کرد.

علاوه بر اینها به دلیل جایابی غلطی که در حوزه مناطق ویژه انجام می شود این مناطق با خود مشکلات زیست محیطی به همراه می آورد.

آقای برادران فرماندار سبزوار و معاون ویژه استاندار در مصاحبه ای که در خبرگزاری تسنیم در ۱۸ بهمن ۹۵ منتشر شده میگوید:" این طرح در منطقه زعفرانیه سبزوار و در یک‌هزار و ۲۰۰ هکتار اجرایی می‌شود. این طرح در کارگروه زیربنایی استان مطرح و مجوزهای لازم آن گرفته شده است. سازمان محیط زیست استان ۱۳ اشکال محیط زیستی به این طرح گرفته که مشاوره برای رفع مشکلات در حال بررسی طرح است."
برادران دو سال بعد در تاریخ ۴بهمن ۹۷ در مصاحبه با رسانه محلی عصر سبزوار در مورد علت عدم بهره برداری از منطقه ویژه اینگونه عنوان میکند:" ۱۱ مورد نقص در طرح زيست محيطي منطقه ويژه اقتصادي سبزوار گرفته شد و مشاور اين طرح در حال رفع نواقص و اشکالات است.
براساس اعلام مشاور طرح زيست محيطي منطقه ويژه اقتصادي سبزوار حداقل ۱۰۰ ليتر آب در ثانيه نياز دارد و در اين منطقه بايد آب شرب و غير شرب استفاده شود."

به عبارتی از هم اکنون مشخص است بعد از تاسیس منطقه ویژه اقتصادی، بحران آب برای بومیان آن مناطق نیز جدی خواهد شد.


بر این اساس سوالات زیر به صورت جدی مطرح می شود:
- ایا مردم منطقه نسبت به این آثار و پیامدها اطلاع کافی دارند؟
- آیا مسئولین و حامیان طرح از این پیامدها آگاهی دارند؟
- با توجه به مصاحبه های فراوان دلسوزان و متدینین برخی از این مناطق نظیر امام جمعه جلفا، علت اصرار مسئولین و حامین توسعه این مناطق چیست؟
- آیا برنامه ای برای کاهش آسیب های اجتماعی و فرهنگی آن منطقه وجود دارد؟ این برنامه چیست و کجا ارائه شده است؟ به عبارتی پیوست های فرهنگی اجتماعی منطقه ویژه اقتصادی کجا ارائه شده است؟
با توجه به بحران های زیست محیطی نظیر بحران آب اصفهان، برنامه مسئولین این مناطق برای کاهش آثار زیست محیطی منطقه ویژه چیست؟



Share/Save/Bookmark